İnsanın iç dünyası bir qaladır. Bu qala bəzən sevgi ilə ucalır, bəzən etibarsızlıqla çat verir. Hər sarsıntı, hər xəyanət, hər unudulma — o qalanın divarlarında bir çat qoyur. Və bir gün insan anlayır: bu dünyada arxalanmaq istədiyi hər kəs, bir gün özünə çevrilir. Kimisi sükutla uzaqlaşır, kimisi onun səsini boğur. Nəfəs almaq da çətinləşir. Elə o an başa düşürsən: özünə güvənmək, sadəcə bir instinkt deyil, yaşamağın zəruri şərtidir.

“Özünə güvən” — illərlə sadə bir ifadə kimi səslənir. Analar öyrədir, kitablar yazır, insanlar məsləhət verir. Amma bu ifadə — həyatın möhkəm rüzgarı ilə sınanmadıqca, ruhun sarsıntısında sığal olmadıqca — dəyərini tapmır. Bir gün bütün dayaq bildiklərin yoxa çıxır, səni anlayanlar susur, arxan sandıqlar üz çevirir... və sən tək qalanda, içindəki bir səs pıçıldayır: “səni satmayacaq bir nəfər var – o da özünsən.”

Ruhsal bir yolda, insanın ətrafı bəzən parlaq görünər: gözlərdə sevinc, sözlərdə səmimiyyət. Amma bu görüntülər — qaranlıqda yoxa çıxan kölgələrə bənzəyir. Etibar etdiyin insanların bir gün səni aldatmaq üçün sənə ən çox güvən verən olma ehtimalı, ruhun sarsıdıcı gerçəyidir. Kiminsə “canım” deməsi, sabah sənin “canını” alacaq cəllad səsinə çevrilə bilər. O zaman içini qorumaq, özünü tanımaq, sənə lazım olan tək qaladır.

Çürük bir ağac kötüyü kimi insan da içdən sarsıla bilər. Xarici möhkəmlik, daxili süqutun üstünü örtməz. Bu həyatda gülümsəyən üzlərin arxasında nə qədər yorğun ruhlar, nə qədər ikili niyyətlər gizlənir… Və sən təcrübədən doğan bir susqunluqda böyüyürsən. Bu susqunluq sənin zəifliyindən yox, artıq yetərincə anlayıb danışmağa ehtiyac duymadığından doğur.

İnsan özünü tanıdıqca, ətrafın şərhini yox, öz daxili şərhini dinləyər. Dəyərini anladıqca, onu dəyərsizləşdirəcək yerlərdən uzaqlaşar. Bu, bir təkəbbür deyil — bu, öz ruhuna hörmətdir.

Ruhsal esse budur: özünü tapmaq yolunda, itirdiklərindən öyrənilən gerçək. Özünə güvənən insan — yalnızlığın içində də varlığını qoruyar, susqunluğun içində də danışmadan yaşayar. Bu, yaşamaq sənətidir. Varlığını başqaları üzərində yox, öz varlığında tanımaq sənəti.

Çünki həyatın ən möhkəm dayağı – güzgüyə baxanda utanmayacağın özünsən. Qalanlar – gəlir və gedir, amma sən qalmalısan.

Mövsümağa Ədalətoğlu
AJB-nin üzvü
Yazıçı-publisist.