İnsan ömrü boyunca bir çox şeyə sahib olduğunu düşünür: münasibətlərə, xatirələrə, insanlara. Amma əslində insanın tək həqiqi mülkiyyəti zamandır. Hər şey dəyişə bilər, hər şey əldən çıxa bilər, amma zaman — bir dəfə gəlir və bir dəfə gedir. Onun geri dönüşü yoxdur, onun əvəzini heç bir şey vermir. Və insan ən çox ona aid olanı — zamanını başqalarına verərək itirir.

Mən zamanla itirdiyim insanlara görə peşman deyiləm. Onlar mənim deyildilər. Onların varlığı mənim ruhumun ritminə uyğun gəlmirdi. Onlar mənim həyatımda olmalı deyildilər, sadəcə bir keçid, bir sınaq, bir öyrənmə mərhələsi idilər. Amma o mərhələdə sərf etdiyim zaman — mənə aid idi. Və bu zamanın itkisidir ki, ruhumda dərin bir sükut yaradır.

İnsan bəzən özünü başqasının varlığında itirir. Öz dəyərlərini, arzularını, hətta düşüncələrini başqasının ehtiyaclarına uyğunlaşdırır. Bu uyğunlaşma — sevgi adlanır, sədaqət adlanır, bəzən isə sadəcə qorxu. Qorxu tək qalmaqdan, qorxu dəyərsiz görünməkdən, qorxu zamanın boş keçməsindən. Amma əsl boşluq — dəyərsiz insanlara sərf edilən zamandır. O zaman ki, geri dönmür, o zaman ki, ruhdan bir parça aparır.

Peşmanlıq — sadəcə bir hiss deyil. O, zamanla insanın içində formalaşan bir şüur halıdır. İnsan bir gün dayanır, baxır və anlayır: “Mən bu illəri niyə verdim? Bu günləri kim üçün sərf etdim? Bu saatları kimlə hədər etdim?” Cavablar gəlmir. Gələn yalnız bir sükut olur. Və o sükut — zamanın cavabıdır. O deyir: “Mən artıq yoxam.”

İnsanlar dəyişir, gedir, unudulur. Amma zamanın içindəki boşluq qalır. O boşluq — gecələr insanın ruhunu sıxan, gündüzlər onu susduran bir yükə çevrilir. Və insan anlayır ki, zamanın dəyəri heç bir insanın dəyəri ilə ölçülməz. Zaman — ruhun nəfəsidir. Onu başqasına vermək, nəfəsini başqasının adına sərf etməkdir.

İndi daha ehtiyatlıyam. Artıq zamanımı qoruyuram. Artıq kiməsə yox, özümə sərmayə qoyuram. Artıq başqasının varlığına deyil, öz ruhumun sükutuna qulaq asıram. Çünki zaman — mənimdir. Və mən onu bir daha hədər etmək istəmirəm.

Mövsümağa Ədalətoğlu
Yazıçı-publisist