Bu gün Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində keçirilən Xocalı Soyqırımının 34-cü ildönümü mərasimi mənim üçün bir rəsmi toplantıdan daha çox, varlığımın dərinliklərinə enən bir mənəvi sarsıntı idi. Mən bu universitetin məzunu, indi isə yazıçı-publisist olaraq, həmin divarların havasını yenidən hiss edərkən, zamanın sükutunda gizlənmiş bir ruhun çağırışını dinləyirdim.

Mərasim universitetin rektoru, professor Cəfər Cəfərovun çıxışı ilə başladı. Dövlət himni səsləndi, şəhidlərin ruhu bir dəqiqəlik sükutla yad edildi. Bu sükut sadəcə bir anlıq susma deyildi — o, minlərlə insanın qəlbindəki sızıltının, görünməyən göz yaşlarının, susaraq danışan bir ruh pıçıltısı idi. İctimai xadimlər, QHT rəhbərləri, müəllimlər və tələbələr çıxış edərək Xocalının yaddaşımızdakı əbədi izini bir daha xatırlatdılar.

Mən dəhlizlərdə dolaşarkən öz müəllimlərimlə qarşılaşdım. Həmzə müəllim və Soltanəli müəllim mənim üçün bu görüşün ən duyğusal anı oldu. Saçlarına ağ dən düşmüşdü, amma baxışları hələ də o illərdəki kimi isti, sevgi dolu idi. Onların mənə göstərdiyi münasibət bir daha sübut etdi ki, müəllim-tələbə bağları zamanla solmur, əksinə daha da dərinləşir. Bəzilərinin artıq təqaüddə olduğunu, bəzilərinin isə dünyasını dəyişdiyini eşitdikcə içimdə bir sızıltı yarandı. Öz-özümə dedim ki, kaş bir anlıq yenidən o illərə qayıda biləydim, auditoriyalarda gülüş dolu tələbə həyatını yaşaya biləydim. Amma bilirəm ki, bu yalnız həyata keçməyən bir arzu olaraq qəlbimdə qalacaq.

Universitetin divarları, havası mənə doğma idi. Hər addımda xatirələrim canlanırdı. Bir kino lenti kimi tələbəlik illərim gözümün önündən keçdi. Müəllimlərimin adlarını eşitdikcə, onların talelərini öyrəndikcə zamanın necə sürətlə axıb getdiyini dərk etdim. Bu an mənə həyatın fəlsəfəsini xatırlatdı: gənclik gedir, yaşlılıq qapını döyür, amma xatirələr insanın ruhunda əbədi yaşayır.

Xocalı isə yalnız bir faciə deyil, həm də milli psixologiyanın güzgüsüdür. O, xalqın travmasını milli birliyə çevirdi. Şəhidlərin ruhu, qazilərin sağlamlığı, xalqın qüruru — bunlar bir millətin psixoloji dayaqlarıdır. Bu dayaqlar olmasaydı, xalq özünü toparlaya bilməzdi. Xocalı həm göz yaşı, həm də güc deməkdir; həm ağrı, həm də qələbə deməkdir.

Bu gün biz qalib xalqıq. Qələbə yalnız torpaqların azadlığı deyil, həm də ruhun azadlığıdır. Xocalının acısı unudulmur, amma bu acı bizi gücləndirir, bizi bütöv Azərbaycan adı ilə birləşdirir. Vətəndaş olaraq minnətdarlığımı Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevə bildirirəm. Çünki bu gün biz qalib xalqıq, bütöv Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmaq qismətimizdir.

Həyatın fəlsəfəsi budur: zaman keçir, insanlar yaşlanır, xatirələr solur, amma milli yaddaş heç vaxt ölmür. Xocalı yaddaşımızda bir yara kimi qalır, lakin bu yara bizi parçalamır, əksinə, bizi bütöv edir. Varlığımızın dərinliyində bir səs daim deyir: Xocalı unudulmur, Xocalı yaşadıqca Azərbaycan var olur.

Mənim yazıçı-publisist qələmim bu duyğuları sözə çevirməyə çalışsa da, əslində bu hisslərin dərinliyi sözlərin sərhədlərini aşır. Çünki Xocalı həm bir xalqın ağrısı, həm də bir millətin mənəvi güc fəlsəfəsidir.

Mövsümağa Ədalətoğlu
yazıçı-publisist