Dünyaya ədalət dərsi keçənlərin gur səsi bəzən göyləri titrədirdi, amma yer üzündə körpələrin fəryadı eşidilmirdi. Onların gurultulu nitqləri vicdanın sükutunu boğur, qanlı səhifələrin üstünü örtməyə çalışırdı. Ədalət adı ilə qurulan tribunalar, əslində, ədalətsizliyin ən böyük səhnəsinə çevrilirdi.

Yetimlərin dərdini dilində daşıyan, lakin qəlbində hiss etməyənlər dünyanı yıxır, çünki sözün kökü əməl ilə sulanmadıqda quruyur. Ədalət yalnız kitabların səhifəsində qaldıqda, həyatın səhifələri qanla yazılır. Körpələrin göz yaşları – bəşəriyyətin vicdanına yazılmış görünməz ittihamdır, insanlığın alnına çəkilmiş qara bir xəttdir.

Hamı haqdən danışır, amma az adam haqqa dayanır. Hamı ədaləti tərənnüm edir, amma az adam onun yükünü daşıyır. Bu ziddiyyət ruhu parçalayır – bir tərəfdə ümidin işığı, digər tərəfdə xəyanətin qaranlığı. İnsanlığın ən böyük paradoksu budur: sözlər göylərə qalxır, amma əməl yerin dibinə düşür.

Ədalət – qanunların soyuq mətnində deyil, insanın vicdanında doğulan alovdur. O alov sönəndə, dünya qaranlığa qərq olur. Qaranlıqda isə sözlər işıq saçmır, yalnız boş gurultu kimi səslənir. Ədalət – insanın içindəki səsdir, o səs susanda bütün kainat lal olur.

Körpələrin ağlaması yalnız bir ailənin faciəsi deyil, bütün bəşəriyyətin mənəvi iflasının sübutudur. Yetimlərin dərdi – insanlığın imtahan kağızında cavabsız qalan sualdır. Bu sual cavabsız qaldıqca, dünya öz vicdanını itirir.

Ədalət dərsi keçmək asandır, amma ədalətli olmaq çətin. Ədalət haqqında danışmaq ucuzdur, amma onu yaşatmaq bahalıdır – bəzən insanın öz rahatlığını, gücünü, hətta həyatını tələb edir. Ədalət – bir yol deyil, bir zirvədir; o zirvəyə yalnız vicdanı təmiz olanlar çata bilər.

Dünya yalnız o zaman dirçələcək ki, sözlə əməl birləşsin. Körpələrin göz yaşları qurusun, yetimlərin fəryadı dinlənilsin, qanlar torpağa qarışmasın. Ədalət dərsi kitabdan deyil, həyatın özündən öyrədilsin. O zaman insanlıq həqiqi mənada ədaləti tanıyacaq – və dünya dağıntıdan dirçəlişə doğru yol alacaq.

Mövsümağa Ədalətoğlu
Yazıçı-publisist