İnsan ömrü – bir yol, bir karvan, bir səfərdir. Bu yolun başlanğıcı da var, sonu da. Amma insanın böyüklüyü onun neçə il yaşamasında deyil, necə yaşamasındadır. Dünya – gəlimli-gedimli bir səhnə deyil, əslində bir sirli aləmdir: hər gələn öz varlığını bu aləmə həkk edir, hər gedən isə zamanın yaddaşına silinməz bir iz qoyaraq insanlığa ölümsüzlük dərsi qoyur. O izlərdən bəziləri külək kimi silinib gedər, bəziləri isə yaddaşın daşına həkk olunaraq əbədiyyətə çevrilər.

Məmmədov Rüstəm Yaqub oğlunun da ömrü belə izlərlə dolu bir yol idi. O, sadəcə yaşamadı – yaşatdı. Sadəcə çalışmadı – çalışdığı hər sahədə özünə hörmət qazandı. Sadəcə insan olmadı – insanlığın özü oldu. Onun həyat fəlsəfəsi kəmiyyətə deyil, keyfiyyətə üstünlük vermək idi. Bu, həyatın qanunu idi və Rüstəm müəllim bu qanunu öz varlığı ilə təsdiqlədi.

Valideynləri 1948-ci ildə Dərələyəz mahalının Keşişkənd rayonunun Çivə kəndindən deportasiya olunaraq Azərbaycana pənah gətirmişdilər. Bu köç, bir taleyin başlanğıcı idi. 20 fevral 1961-ci ildə Bərdə rayonunun İmirli kəndində dünyaya göz açan Rüstəm Məmmədov, əslində, sürgünün ağrısından doğan bir ümid idi. Onun ömrü, köçkünlüyün acısını insanlıqla, mərdliklə, səmimiyyətlə işıqlandıran bir həyat dastanı oldu.

Harada işləməsindən, hansı vəzifədə olmasından asılı olmayaraq, eyni simada, eyni xasiyyətdə qalırdı. Vəzifəni deyil, insanlığı uca tuturdu. Ona görə də hamı onun xətrini istəyirdi, ona böyük sayğı göstərirdi. Çünki o, sadəliyin içində böyüklüyü, mehribanlığın içində dərinliyi daşıyırdı.

Bəzən insanın böyüklüyü onun sözlərində deyil, susqunluğunda görünür. Bəzən insanın dəyəri onun varlığında deyil, yoxluğunda daha aydın hiss olunur. Rüstəm müəllim də elə bir insandı ki, gedişi ilə belə bir boşluq yaratdı – amma bu boşluq kədərdən çox, xatirələrin işığı ilə doldu. O, ömrünə yazdığı sətirlərlə deyil, insanların qəlbinə həkk etdiyi izlərlə ölümsüz oldu. Onun adı çəkiləndə bir səmimiyyət, bir mərdlik, bir insanlıq nəfəsi duyulur.

Mən Rüstəm müəllimi bacısı oğlu, dəyərli dostum Elmirin vasitəsilə tanımışdım. Bir neçə dəfə görüşmüşdüm, amma o qədər səmimi, mehriban idi ki, dillə demək mümkün deyil. Onunla hər görüş bir xatirəyə çevrilirdi.

9 avqust 2026-cı ildə Bakı şəhərində haqq dünyasına qovuşdu. Amma bu gediş, bir son deyildi – bir başlanğıc idi. Çünki Rüstəm Məmmədov kimi insanlar ölümləri ilə ölümü belə ölümsüzləşdirirlər. Onlar özlərindən sonra qoyduqları xatirələrlə, insanların qəlbində oyatdıqları duyğularla yaşayırlar. Yas məclisində insanların necə kövrəldiklərini, onun haqqında söylədikləri gözəl sözləri eşitmək – bunun ən böyük sübutu idi.

Rüstəm müəllim ailəsinə, qohumlarına, dostlarına, xalqına dəyər verən bir insan idi. Onun səmimiyyəti dillə ifadə olunmazdı – onu yalnız yaşamaq, hiss etmək olardı. İndi isə o, yaddaşlarda yaşayır. Hər bir xatirə, hər bir söz, hər bir dua onun ömrünü əbədiyyətə daşıyır.

Belə insanlar yaşadıqları həyatla ölümsüzlüyə qovuşur, ölümləri ilə isə insanlığa dərs verir. Rüstəm Məmmədovun adı, onun sadəliyi, mərdliyi, səmimiyyəti yaddaşlarda bir işıq kimi qalacaq. O, ömrünün yolçuluğunu başa vuraraq bu dünyadan ayrıldı, amma yaddaşlarda əbədiyaşar bir izlə qaldı. Onun gedişi bir ayrılıq deyil, bir qovuşmadır – ölümdən ölümsüzlüyə, fani dünyadan əbədi aləmə. İndi hər dua onun ruhuna bir işıq, hər xatirə onun adına bir abidədir. Rüstəm müəllim bu dünyadan köçsə də, insanlığın yaddaşında bir ulduz kimi parlayır. O, həyatın faniliyini əbədiyyətin işığına çevirdi, insanlığın sadəliyini böyüklüyün zirvəsinə qaldırdı. Məkanı cənnət olsun, qəbri nurla dolsun – çünki belə insanlar torpağa deyil, əbədiyyətə əmanət edilir, onların ruhu isə zamanın səhrasında əbədi bir çıraq kimi yanır.

Mövsümağa Ədalətoğlu
AJB-nin üzvü
yazıçı-publisist